Італьянская мова/Урок 4

З пляцоўкі Wikibooks
Jump to navigation Jump to search

LETTERA H
Літара H
[правіць]

Мы ўжо насамрэч пазнаёміліся з гэтай літарай — у ролі, калі яна «закрывае» літару c або g ад галоснай e або i. Але гэтая літара можа стаяць і асобна. Правіла яе вымаўлення найпрасцейшае з усіх: літара h не чытаецца. Яна проста робіць нашае жыццё больш разнастайным, не выконваючы ніякай фанетычнай функцыі.

FORME DEGLI AGGETTIVI
Формы прыметнікаў
[правіць]

Мы ўжо разглядалі, як змяняюцца прыметнікі, што заканчваюцца на e. Крыху больш складана змяняюцца прыметнікі на o.

  singolare
адзіночны лік
plurale
множны лік
maschile
мужчынскі род
o malato
хворы
i malati
хворыя
femminile
жаночы род
a malata
хворая
e malate
хворыя

У параўнанні з беларускай мовай тут ёсць адразу дзве прынцыповыя розніцы:

  • у італьянскай мове адсутнічае ніякі род;
  • затое ў італьянскай мове катэгорыя роду выдзяляецца не толькі ў адзіночным, але і ў множным ліку. Як гэта? Разгледзім прыклады.
Paolo è malato. Павел хварэе.
Maria è malata. Мар'я хварэе.
Paolo e Pietro sono malati. Павел і Пётр хварэюць.
Maria e Laura sono malate. Мар'я і Лаура хварэюць.
Maria e Paolo sono malati. Мар'я і Павел хварэюць.

Такім чынам:

  • калі гаворка ідзе аб некалькіх аб'ектах мужчынскага роду, дык ужываецца мужчынскі род множнага ліку;
  • калі гаворка ідзе аб некалькіх аб'ектах жаночага роду, дык ужываецца жаночы род множнага ліку;
  • калі гаворка ідзе аб некалькіх аб'ектах, сярод якіх ёсць прадстаўнікі як мужчынскага, так і жаночага роду, дык ужываецца мужчынскі род множнага ліку. Сэксізм квітнее і пахне.

Заўважце таксама, што мы сустрэлі адну з амафонных пар, пра якія шла гаворка раней: словы e (і) і è (ёсць) гучаць аднолькава, але другое выдзяляецца на пісьме знакам акцэнта.

VERBI IRREGOLARI — AVERE
Няправільныя дзеясловы — avere (мець)
[правіць]

Вось спражэнне гэтага дзеяслова.

infinito avere
io ho
tu hai
lui/lei ha
noi abbiamo
voi avete
loro hanno

Такім чынам, гэты дзеяслоў мае цэлую адну правільную форму. У параўнанні з essere гэта відавочны прагрэс.

Памятайце, што літара h не чытаецца.

ARTICOLO INDETERMINATIVO
Невызначальны артыкль
[правіць]

Што такое артыкль і навошта ён патрэбны? Адказаць на гэтае пытанне, асабліва на яго другую частку, даволі цяжка, калі не выходзіць за межы нарматыўнай лексікі. Для пачатку трэба проста змірыцца з іх існаваннем. А са звычкаю, і з часам, прыйдзе разуменне.

Калі вы сустрэнеце на вуліцы Мілана чалавека з фаміліяю Расіні і паклічаце яго «Расіні!» — ён можа абразіцца. Калі ж вы скажаце «сіньёр Расіні!» — усё будзе як трэба. Магчыма, гэты факт і натхніў вынаходнікаў італьянскай мовы на распрацоўку сістэмы артыкляў.

Калі вы назавеце стол tavolo, ён будзе на вас моцна злаваць — вядома, калі ён акажацца сапраўдным італьянцам. Калі ж вы скажаце un tavolo — гэта не будзе зняважліва да сіньора Стала, а галоўнае — будзе граматычна правільна. Аналагічна, крэсла нельга называць sedia — трэба казаць una sedia. Мы кажам una замест un, таму што Sedia — гэта сіньёра жаночага роду.

Такім чынам, назоўнікі патрабуюць перад сабой службовае слова, якое завецца артыклем. Неазначальны артыкль мужчынскага роду — un, жаночага — una.

Насамрэч не ўсе назоўнікі патрабуюць артыкля. Так, без артыкля ўжываецца большая частка ўласных імёнаў, у прыватнасці, асабовыя імёны і прозвішчы. Менавіта гэты факт дазволіў нам адтэрмінаваць нашу першую сустрэчу з артыклямі — дагэтуль, калі мы мелі справу з назоўнікамі, дык тое былі імёны.

USO DEL VERBO AVERE
Ужыванне дзеялова avere
[правіць]

Сфера ўжывання дзеяслова avere ў італьянскай мове значна шырэйшая, чым такая ў беларускага дзеяслова мець. Гэтаму дзесялову найчасцей адпавядае наша канструкцыя у мяне (цябе і г. д.) ёсць.

Ho una penna. У мяне ёсць ручка.
Hai un libro? У цябе ёсць кніга?
Abbiamo un manuale. У нас ёсць падручнік.

GENERE DI SOSTANTIVI
Род назоўнікаў
[правіць]

Правіла родавай класіфікацыі назоўнікаў даволі нескладанае — вядома, калі не браць да ўвагі выключэнні і дапаўненні да яго.

  • назоўнікі на o адносяцца да мужчынскага роду;
  • назоўнікі на a адносяцца ў большасці выпадкаў да жаночага роду;
  • назоўнікі на e могуць адносіцца як да мужчынскага, так і да жаночага роду — але і тут ёсць свае заканамернасці, аб якіх падрабязней пагаворым пазней;
  • назоўнікі на зычны адносяцца да мужчынскага роду. Усе такія назоўнікі — гэта іншамоўныя запазычанні.

ESERCIZI
Практываванні
[правіць]

Coniugazione (revisione)
Спражэнне (паўтарэнне)
[правіць]

Coniugate i seguenti verbi
Праспрагайце наступныя дзеясловы

studiare; dormire; tacere; dimenticare; lavorare; sentire; scrivere

Aggettivi ed il verbo essere
Прыметнікі і дзеяслоў essere
[правіць]

Coniugate il verbo essere con i seguenti aggettivi al maschile e al femminile
Праспрагайце дзеяслоў essere з наступнымі прыметнікамі ў мужчынскім і жаночым родзе

bello (прыгожы); bravo (добры); brutto (непрыгожы)

Traduzione
Пераклад
[правіць]

Traducete in italiano
Перакладзіце на італьянскую мову

  • У нас ёсць стол.
  • У цябе ёсць ручка? — Так, у мяне ёсць ручка.
  • Ён прыгожы? Так, ён прыгожы.
  • Я прыгожая, яна прыгожая. Мы прыгожыя.
  • У іх ёсць падручнік.
  • Я добра чую.
  • Вы плачаце? — Не, мы не плачам. Мы смяемся.
  • Яны ціха спяваюць.

VOCABOLARIO DELLA LEZIONE
Слоўнік урока
[правіць]

avere мець
un невызначальны артыкль
Laura Лаура
libro кніга
penna ручка
manuale падручнік
tavolo стол
malato хворы
bello прыгожы
brutto непрыгожы
bravo добры