Перайсці да зместу

Прыметнік

З пляцоўкі Вікікнігі

Прыме́тнік — часьціна мовы, якая абазначае прымету прадмета і адказвае на пытаньні які? чый?

Да гэтай часьціны мовы належаць словы, якія абазначаюць:

  • якасьць прадмета (зялёны сьцяг, цёмная ноч, адважны воін, чарговая зьмена),
  • адносіны яго да іншых прадметаў
    • паводле матэрыялу — залаты гадзіньнік, драўляны ложак;
    • паводле прызначэньня — студэнцкі інтэрнат, гарадзкая плошча;
    • паводле складу ўдзельнікаў — рабочы сход, настаўніцкая канфэрэнцыя;
    • паводле месцазнаходжаньня — гарадзенскія тэатры, сельскі сход;
    • паводле часу — сьвяточны канцэрт, восеньскі вечар,
  • прыналежнасьць прадмета (братаў дзёньнік, Верына кніга, буслава гняздо).

Прыметнік звычайна паясьняе назоўнік і граматычна залежыць ад яго. Прыметнікі зьмяняюцца па родах, ліках і склонах. Роды, лікі й склоны прыметнікаў залежаць ад назоўніка: ясны дзень, ясная раніца, яснае неба, ясныя дні.

У сказе прыметнік часьцей за ўсё бывае азначэньнем: Ідзе вясна ў шумлівых водах, у звонкім срэбры ручаёў і разьлівае мяккі подых, як песьню нейкую бяз слоў. (Якуб Колас).

Прыметнік можа быць і выказьнікам або можа ўваходзіць у склад выказьніка: Ночы ўлетку прыгожыя. (В. Каваль). Неба гэтымі днямі сінела чыстае й глыбокае. (Іван Мележ).